4 spelers · 52 kaarten · ± 60 min · slagenspel · voorspellen
Rikken is hét kaartspel van Brabant. Bied op een spel, vraag een aas als maat of speel alleen, en haal genoeg slagen. Of juist helemaal geen.
Introductie
Rikken is het bekendste kaartspel van Noord-Brabant. Je speelt met vier spelers, maar elke ronde zijn de teams anders. De speler met het hoogste bod speelt alleen of samen met een maat tegen de rest. Het spel lijkt op wiezen uit België en whist uit Engeland.
Wat heb je nodig?
Je speelt met een gewoon kaartspel van 52 kaarten, zonder jokers. De kaarten hebben de normale volgorde: aas is het hoogst, dan heer, vrouw, boer, 10, en zo verder tot de 2. Verder heb je pen en papier nodig om de punten bij te houden.
Delen
De deler laat de speler rechts van hem afnemen. Daarna geeft hij iedere speler 13 kaarten, in porties (bijvoorbeeld 6 en 7, of 4, 4 en 5). Bij rikken worden de kaarten tussen de rondes vaak niet geschud. Na elke ronde deelt de volgende speler met de klok mee.
Bieden
De speler links van de deler begint. Iedere speler mag een hoger bod doen of passen. Wie past, mag in deze ronde niet meer bieden. Het bieden stopt als drie spelers hebben gepast. De speler met het hoogste bod is de bieder.
Passen alle vier de spelers, dan worden de kaarten opnieuw gedeeld door de volgende deler.
De biedingen, van laag naar hoog:
| Bod | Wat moet je doen? | Punten |
|---|---|---|
| Rik | Met een maat minstens 8 slagen halen. Jij kiest troef. | 1 |
| Rik beter | Hetzelfde, maar harten is troef. | 1 |
| Solo 8 | Alleen minstens 8 slagen halen. Jij kiest troef. | 1 |
| Misère | Alleen, zonder troef, geen enkele slag halen. | 5 |
| Piek | Alleen, zonder troef, precies één slag halen. | 5 |
| Solo 9, 10, 11, 12 | Alleen minstens 9, 10, 11 of 12 slagen halen. | 1 |
| Open misère | Misère, maar je kaarten liggen na de eerste slag open op tafel. | 10 |
| Open piek | Piek, maar met open kaarten na de eerste slag. | 10 |
| Troela | Je hebt drie azen. Samen met de speler die de vierde aas heeft, haal je minstens 8 slagen. | 2 |
| Solo 13 | Alleen alle 13 slagen halen. | 15 |
| Open solo 13 | Solo 13 met open kaarten na de eerste slag. | 20 |
Misère en piek zijn even hoog. Bieden twee spelers allebei misère of piek, dan spelen ze die tegelijk.
Troela is verplicht: heb je drie azen en heeft nog niemand hoger geboden, dan moet je troela bieden (of hoger).
Troef en maat
Voor de eerste slag noemt de bieder de troefkleur. Bij een rik of rik beter vraagt hij ook een aas, bijvoorbeeld: “Harten is troef, ik vraag schoppen aas.” De speler die die aas heeft, is zijn maat. De maat mag niets zeggen. Pas als de gevraagde aas op tafel komt, weet iedereen wie de maat is.
- Je mag geen aas vragen van de troefkleur.
- Je vraagt een aas van een kleur waarvan je zelf minstens één kaart hebt.
- Heb je alle vier de azen, dan vraag je een heer.
- Bij troela noemt de bieder de kleur van de ontbrekende aas. De speler met die aas is zijn maat en kiest de troefkleur.
Wordt de kleur van de gevraagde aas gespeeld, dan moet de maat die aas bijleggen.
Spelverloop
De speler links van de deler komt uit met een kaart naar keuze. De andere spelers leggen om de beurt een kaart bij.
- Kleur bekennen is verplicht: heb je de uitgekomen kleur, dan moet je die spelen.
- Kun je niet bekennen, dan mag je elke kaart spelen: een troef of een andere kleur.
- De hoogste troef wint de slag. Zit er geen troef in, dan wint de hoogste kaart in de uitgekomen kleur.
- Wie de slag wint, komt de volgende slag uit.
Bij misère en piek is er geen troef.
Punten
Bij rikken betalen spelers elkaar punten (vroeger met geld, nu meestal op papier).
- Rik en rik beter: haalt het team minstens 8 slagen, dan krijgen de bieder en zijn maat elk 1 punt plus 1 punt per extra slag. Die punten betalen de twee tegenspelers. Halen ze het niet, dan betalen de bieder en zijn maat 1 punt plus 1 punt per slag te weinig.
- Solo’s: de bieder krijgt van elke tegenspeler 1 punt plus 1 punt per extra slag. Lukt het niet, dan betaalt hij elke tegenspeler 1 punt plus 1 punt per slag te weinig.
- Troela: hetzelfde als een rik, maar alles is één punt meer waard.
- Misère, piek en hoger: de bieder krijgt het aantal punten uit de tabel van elke tegenspeler. Lukt het niet, dan betaalt hij elke tegenspeler dat aantal.
- Alle slagen: haal je alle 13 slagen met een rik of een solo tot en met 12, dan krijg je 1 punt extra.
Voorbeeld: je speelt een rik en haalt met je maat 10 slagen. Jullie krijgen dan elk 3 punten van beide tegenspelers.
Einde van het spel
Spreek vooraf af hoeveel rondes jullie spelen, bijvoorbeeld tot iedereen vier keer heeft gedeeld. Wie dan de meeste punten heeft, wint.
Varianten
Rikken heeft veel lokale varianten. Spreek dus vooraf af met welke regels jullie spelen.
- Beter wisselt: de beter-kleur is niet altijd harten, maar wordt elke ronde bepaald door een kaart om te draaien.
- Solo 7: een extra bod tussen rik beter en solo 8.
- Schoppenmie: passen alle spelers, dan speel je een ronde schoppenmie. Wie de schoppenvrouw of de laatste slag haalt, betaalt.
- Met drie spelers: je deelt vier handen. De vierde hand ligt open op tafel en wordt gespeeld door de bieder of zijn maat.
- Met vijf spelers: de deler doet die ronde niet mee.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen rik en rik beter?
Bij een rik kies je zelf de troefkleur. Bij rik beter is harten troef. Rik beter is daarom een hoger bod.
Wie is je maat bij rikken?
De speler die de aas heeft die jij vraagt. Hij mag niets zeggen, dus pas tijdens het spel wordt duidelijk wie je maat is.
Wat moet je doen als iedereen past?
Dan schud je opnieuw en deelt de volgende speler. Veel groepen spelen dan een ronde schoppenmie.
Speel je met andere huisregels, of zie je een fout? Mail naar contact@kaartspeluitleg.nl.